KOHËZGJATJA: 12 ORË
LEGJISLACIONI: Neni 45 D.Lgs. 81/08 dhe D.M. 388/2003
HYRJE NË NDIHMËN E PARË
Ndihma e parë në vendin e punës rregullohet nga neni 45 i Dekretit Legjislativ 81 të vitit 2008 dhe nga Dekreti Ministror 388 i vitit 2003. Punëdhënësi duhet të caktojë punonjësit e ngarkuar me ndihmën e parë, t'i trajnojë ata në mënyrë të përshtatshme dhe të pajisë ndërmarrjen me mjetet e nevojshme.
Èshtë thelbësore të dallojmë ndihmën e parë nga ndërhyrja mjekësore e urgjencës. Ndihma e parë është tërësia e veprimeve që një person jo-mjekësor mund dhe duhet të kryejë në pritje të arritjes së shërbimeve profesionale të shpëtimit. Punonjësi i caktuar nuk është mjek: detyra e tij është të njohë situatat e emergjencës, të thërrasë shërbimet e shpëtimit, të mbrojë viktimën nga dëmtimet e mëtejshme dhe të zbatojë manovrat bazë të shpëtimit të jetës. Parimi udhëzues është primum non nocere: mos jep barna, mos redukto thyerjet, mos hiq trupin e huaj të ngulitur në inde, mos lëviz një të traumatizuar përveçse për rrezik të afërt.
AKTIVIZIMI I SISTEMIT TË EMERGJENCËS
Thirrja e numrit 112 është veprimi i parë dhe më i rëndësishëm. Numri unik evropian 112 funksionon kudo në Itali. Informacionet që duhen dhënë: ku ndodheni me adresën e plotë, çfarë ka ndodhur, sa persona janë të përfshira, në çfarë gjendjeje janë, domethënë nëse janë të vetëdijshëm, nëse marrin frymë, nëse ka gjakderdhje të dukshme. Operatori do t'ju japë udhëzime se çfarë të bëni në pritje të ambulancës, përfshirë reanimimin e drejtuar nëpërmjet telefonit.
Para se t'i afroheni të dëmtuarit duhet të vlerësoni sigurinë e skenës: rrymë elektrike e paçkyçur, substanca kimike të derdhura, gaze toksike, rrezik shembjeje, automjete në lëvizje, zjarr. Nëse skena nuk është e sigurt mos u afroni.
VLERËSIMI I GJENDJES SË VETËDIJES DHE FUNKSIONEVE JETËSORE
Për të vlerësuar vetëdijen afrohuni tek i dëmtuari, thirreni me zë të lartë duke i rrahur duart dhe tundeni butësisht nga supet. Nëse përgjigjet është i vetëdijshëm. Nëse nuk përgjigjet është pa vetëdije dhe duhet thirrur menjëherë 112.
Rrugët e frymëmarrjes hapen me manovrën e hipershtirjes së kokës dhe ngritjes së mjekrës: një dorë në ballë shtyn kokën prapa, dy gishta të dorës tjetër ngrenë mjekrën lart. Kjo ngre bazën e gjuhës nga muri i pasmë i faringut.
Frymëmarrja vlerësohet me manovrën GAS: Guardo shoh gjoksin për lëvizje, Ascolto dëgjoj zhurmën e frymëmarrjes duke afruar veshin te goja, Sento ndjej rrjedhën e ajrit në faqe. Jo më shumë se dhjetë sekonda. Nëse viktima merr frymë normalisht vendoset në pozicionin lateral të sigurisë. Nëse nuk merr frymë ose ka vetëm gasping, fillohet menjëherë reanimimi.
REANIMIMI KARDIOPULMONAR DHE DAE
Arresti kardiak shkakton gjashtëdhjetë mijë vdekje në vit në Itali jashtë spitaleve. Pas katër deri gjashtë minutash pa ndërhyrje fillojnë dëmtimet e pakthyeshme të trurit. Zinxhiri i mbijetesës: njohja e hershme dhe thirrja 112, RKP e hershme nga dëshmitarët, defibrilimi i hershëm me DAE, ndihma e avancuar e ambulancës.
Kompresimet torakale: viktima në sipërfaqe të fortë, gjoksi i zbuluar, thembra e një dore në qendër të gjoksit mbi gjysmën e poshtme të sternumit, dora tjetër sipër me gishta të ndërthurur. Krahët e shtrirë pingul, shtypet duke përdorur peshën e trupit. Thellësia së paku pesë centimetra dhe maksimumi gjashtë. Frekuenca njëqind deri njëqindenjëzet kompresime në minutë. Lëshim i plotë i gjoksit midis kompresimeve.
Ventilimet: rrugët e hapura, hunda e mbyllur, gojë mbi gojë me mbyllje hermetike, fryhet për një sekondë duke vëzhguar ngritjen e gjoksit. Raporti tridhjetë kompresime dhe dy ventilime.
DAE, defibrilatori gjysmëautomatik i jashtëm, analizon ritmin kardiak dhe nëse zbulon fibrilacion ventrikular jep një goditje elektrike. Fibrilacioni ventrikular është shkaku më i shpeshtë i arrestit kardiak tek të rriturit: fibrat muskulore kontraktohen në mënyrë kaotike dhe zemra nuk pompon. Goditja depolarizion të gjitha fibrat dhe lejon pacemakerin natyror të rifillojë kontrollin. DAE udhëzon operatorin me udhëzime zanore: ndize, vendos pllakat, mos prek pacientin gjatë analizës, shtyp butonin e goditjes nëse këshillohet.
MENAXHIMI I GJAKDERDHJEVE DHE PLAGËVE
Gjakderdhja arteriale: gjak i kuq i ndritshëm në rrjedhje pulsuese. Gjakderdhja venoze: gjak i kuq i errët në rrjedhje të vazhdueshme. Trajtimi: kompresion i drejtpërdrejtë me gazë sterile për dhjetë deri pesëmbëdhjetë minuta pa e ngritur. Nëse nuk mjafton, fashë kompresive duke shtuar gaza pa i hequr të parat. Gjymtyra ngrihet mbi nivelin e zemrës.
Plagët: plagë nga prerja me skaje të rregullta, nga shpimi me vrimë të vogël por të thellë, lacero-kontuze me skaje të parregullta. Trajtimi: kontroll i gjakderdhjes, pastrim me ujë rrjedhës, mbulim me fashë sterile. Trupat e huaj të ngulitur nuk hiqen.
TRAUMAT DHE THYERJET
Thyerja e mbyllur kur lëkura është e paprekur, e ekspozuar kur kocka del jashtë. Shenjat: dhimbje intensive, ënjtje, deformim i gjymtyrës, pamundësi lëvizjeje. Trajtimi: palëvizim në pozicionin ku ndodhet, pa drejtuar, me mbajtëse të improvizuara. Në rast dyshinimi për thyerje të shtyllës kurrizore mos e lëvizni kurrë viktimën.
DJEGIET DHE HELMIMET
Djegiet: shkalla e parë me skuqje, shkalla e dytë me fshikëza, shkalla e tretë me lëkurë të bardhë ose të karbonizuar. Ftohni me ujë rrjedhës në temperaturë ambienti për njëzet minuta, jo akull, jo pastë dhëmbësh. Mos i çani fshikëzat.
SËMUNDJET E PAPRITURA
Dhimbja torakale shtypëse si një peshë që mund të rrezatojë në krahun e majtë, nofullën dhe shpinën sugjeron infarkt: thirrni menjëherë 112. Ikti njihet me metodën FAST: Face devijim i gojës, Arm pamundësi e ngritjes së krahut, Speech vështirësi në të folur, Time thirrni 112 menjëherë. Krizat konvulsive: mos palëvizni, mos vendosni asgjë në gojë, mbroni kokën, prisni të kalojë.